หากเอ่ยถึงฟาร์มโชคชัย มีน้อยคนมากที่จะไม่รู้จัก ชื่อเสียงของฟาร์มแห่งนี้คงจะไม่มากมายขนาดนี้ หากไม่มีผู้บริหารที่มีความสามารถอย่างคุณโชค บุญกุล ผู้ที่ไม่อยากจะดังแต่โด่งดัง ผู้ที่เอาชนะหนี้สินและพลิกฟาร์มแห่งนี้ให้เจริญก้าวหน้า ด้วยยึดหลักการบริหารแบบค่อยๆ เป็นค่อยๆ ไป

ปริญญาตรี 3 ใบที่ The University of Vermont U.S.A. คือสาขาสัตวบาล การทำธุรกิจการเกษตร และการจัดการฝูงโคนม รวมกับหลักการบริหาร 3 ข้อคือ รู้โอกาสของเรา ตำแหน่งที่ชัดเจน ศักยภาพ และความเสี่ยงขององค์กร ทำให้เขาเป็นที่ยอมรับของผู้คนทั้งในประเทศและต่างประเทศ

การตัดสินใจเข้ามาทำงานในธุรกิจฟาร์มโชคชัย

ไม่มีความกดดันครับ จริงๆ แล้วมันเป็นช่วงวิกฤตขององค์กร มันเป็นช่วงที่ธุรกิจเรามีหนี้สิ้นเยอะในตอนนั้นประมาณ 400 - 500 ล้านบาท จุดที่สำคัญมันอยู่ที่ว่าพอเรามีหนี้สิน ผู้ที่เคยทำงานมาโดยเฉพาะกลุ่มผู้ใหญ่คุณพ่อก็ดี คุณแม่ก็ดี การที่เราจะผลักภาระหนี้สินออกได้ เราจะต้องขายสินทรัพย์ส่วนที่มีมูลค่าดีออกไป เราก็เลยตัดสินใจขายตัวนมสดตรา “ ฟาร์มโชคชัย ” หลายคนมองว่าถึงจุดสิ้นสุดของฟาร์มแล้ว อะไรก็ตามที่ไม่ได้อยู่ใกล้ตัวผู้บริโภคค่อนข้างอยู่ยาก โดยเฉพาะเกษตรกรเพราะต้องมีคนกลางแล้วค่อยถึงผู้บริโภค การทำธุรกิจเราต้องตรงต่อเจ้าหนี้ด้วยเป็นจริยธรรมและจรรยาบรรณที่ดี เมื่อเราชดเชยเงินก้อนนี้ไม่ได้ ถ้าได้ก็คงอีกนาน เพราะฉะนั้นเราเลือกที่จะยอมเสียตรงนี้ไปดีกว่า ก็ตัดสินใจขายออกไปแล้วเอาเงินทั้งหมดมาชำระหนี้ แต่มันก็ยังเหลือหนี้สินอีกก้อนหนึ่ง ที่ผูกผันอยู่กับธุรกิจตัวฟาร์มโดยตรง

ฟาร์มโชคชัยเป็นฟาร์มที่ใหญ่ที่สุดในตะวันออกเฉียงใต้เรื่องของปศุสัตว์ เช่นฟาร์มโคนม แล้วก็มีฟาร์มเล็กๆ ไม่ว่าจะเป็นม้า สุนัข นก และอีกหลายกิจกรรมธุรกิจ ถ้าเราไม่มีโรงงานอุตสาหกรรมเป็นของเราเอง โดยเฉพาะนมพร้อมดื่มตราฟาร์มโชคชัยแล้ว ฟาร์มที่ใหญ่ขนาดนั้นจะอยู่ได้เหรอ ธุรกิจตัวอื่นเราก็มี อย่างอสังหาริมทรัพย์พวกนี้จะไปได้ดี เราสร้างโรงงานให้บริษัทต่างชาติเช่า มันไม่ได้มีอะไรมากมีผู้เช่าก็จบ ส่วนพวกภัตตาคารโชคชัยสเต็กเฮาส์ก็ไปได้ดีไม่มีปัญหา

มันเหมือนกับว่าเราอยู่คนเดียวในองค์กรใหญ่ๆ คนอื่นเขาเลี้ยวขวากันไปหมดแล้วเหลือเราคนเดียวเท่านั้นที่จะเลี้ยวซ้าย ถ้าเรามีความตั้งใจจริงพรีเซนต์จุดยืนเราให้ชัดเจน เราจะแก้ยังไง จะทำยังไง มันก็อาจจะทำให้ผู้ใหญ่เกิดความศรัทธาเราได้ขึ้นอีกนิดนึง มันเป็นโอกาส พอผมมีโอกาสผมค่อยๆ ผลักดันให้ทีมมีศักยภาพขึ้น ก็อย่างที่ผมบอกว่าเราต้องมองหา position ของเราก่อน ความเสี่ยงของเราเงินมันออกมากกว่าเข้า คนอื่นเขาไม่รู้หรอกว่าภายในเราเป็นยังไง แต่ถามว่าส่วนใหญ่คนรู้จักฟาร์มโชคชัยไหม ส่วนใหญ่รู้จักแบรนด์ฟาร์มโชคชัยจากการท่องเที่ยว

โลกทัศน์ของผู้บริหาร

ผมไม่สามารถมองเห็นอนาคตก่อนคนอื่นได้ไอ้นี้ไม่จริง แต่นี่แหละครับคือสิ่งเดียวเท่านั้นที่จะทำให้นักธุรกิจเฉือนกันได้ มันมีอยู่อย่างเดียวเท่านั้นแหละคือไม่มีใครรู้อนาคตได้ ท่านนายกมีความมั่งคั่งได้เพราะท่านมีสัญชาติญาณว่าวันหนึ่งข้างหน้าการสื่อสารมันต้องมา ทั้งที่คนอื่นไม่รู้ แต่ทุกคนมีสิทธิผิดพลาดได้ ถ้าผมไปยึดติดกับคำที่คนเขาบอกว่าผมเก่งสักวันหนึ่งมันจะพลาด ผมไม่เคยบอกว่าผมรู้หรืออะไรเลยผมจะต้องประเมินสถานะภาพตัวเองให้ถูกด้วย

แบรนด์ที่เกิดจากคนตีให้เป็นฟองสบู่ ผมว่ามันมีจริง โลกทุกวันนี้มันสอนให้คนทำอะไรง่ายๆ รีบหา รีบโกย แล้วรีบไป ถ้าเรายังเป็นแบบนี้ผมเชื่อว่าโลกคงอยู่ได้อีกไม่นาน มันอาจจะเกิดความโกลาหลขึ้นทางเศรษฐกิจได้ในระยะยาว ฟาร์มโชคชัยก็สร้างแบรนด์แต่แบบค่อยๆ เป็นค่อยๆ ไป ไปถามสรรพากรก็ได้เราไม่ใช่บริษัทร่ำรวยอะไรเลยแต่รู้จักบริหารเงินแค่นั้นเอง ไม่ใช่การโตแบบก้าวกระโดด

ผลผลิตของฟาร์มและหลักการตลาด

ผมยังไม่ต้องการแข่งขันเอา volume ที่มันพอดีๆ ก่อนว่า ผมเลี่ยงตลาดตรงนั้น ไอ้พวกนี้พอแพ็คเกจมันออกไปมันก็สะท้อนกลับมาถึงตัวผู้บริหาร คราวนี้ภาพลักษณ์มันก็ออกมาในรูปของการบรรยาย การพบปะนักธุรกิจมากขึ้นต่างชาติเริ่มสนใจโมเดลเรามากขึ้น ผมคิดว่าถ้าเราส่งออกวัวไปต่างประเทศปีละหลายร้อยตัว ถ้าผมไปในฐานะนักส่งออกมันก็คงไม่น่าเชื่อถือสักเท่าไร ถ้าผมไปในฐานะที่ปรึกษามันมีความน่าเชื่อถือมากกว่า เพราะฉะนั้นธุรกิจที่ฟาร์มโชคชัยมาตลอด โดยเฉพาะในช่วง 10-12 ให้หลังมานี้ เราเน้นในเรื่องการบริหารข้อมูลให้ดี เพื่อเวลาที่ผมไปให้คำปรึกษาบริษัทใดบริษัทหนึ่ง ผมสามารถเอาข้อมูลผมไปเป็นคู่คิดให้กับนักธุรกิจต่างประเทศได้ เพราะฉะนั้นมันคือที่มาที่ไปของ Bizkid มันพึ่งเกิดมาประมาณแค่ 2 ปี มันเป็นธุรกิจการขายไอเดีย ช่วยให้เขามีทางเลือกในการตัดสินโดยอาศัยจาก database ที่มีอยู่ เวลาลูกค้าเข้ามาในประเทศเขาเห็นความแตกต่างของฟาร์มโชคชัย มันสื่อให้เห็นถึงวิธีการคิดของผู้บริหารด้วยมันเป็นเรื่องของการขาย Know How วิธีการคิดการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าการวาง position ของธุรกิจ แบรนดิ้งของธุรกิจ ประเทศไทยอาจจะไม่ให้ความสนใจตรงนี้มันก็มีอีกหลายบริษัทที่ทำตรงนี้โดยตรง

สิ่งที่สำคัญที่นอกเหนือจากงานหรือความสำเร็จ

เอาว่าเป็นความฝันแบบเด็กๆ ผมอยากเป็นนักขุดซากไดโนเสาร์หรือยานอวกาศอะไรอย่างนี้ มันน่าสนใจ ผมชอบหรือจิตแพทย์ ผมเป็นคนที่คิดเร็วมากแล้วก็ชอบวิเคราะห์ เพราะฉะนั้นเย็นมาผมจะล้าการทำอย่างนี้มันมีทั้งข้อดีและข้อเสีย คือเรื่องสุขภาพ ยิ่งโลกมันเป็นอย่างนี้ แล้วเราคิดเร็วทำเร็วมันเอื้อให้เราสุขภาพไม่ดีเพราะฉะนั้นเราต้องคำนึงถึงจุดนี้ด้วย อีกอย่างก็คือว่าที่ผมทำมันไม่ใช่ธุรกิจครอบครัวอย่างเดียว มันมากกว่านั้น ถ้าผมทำได้ไปตลอดรอดฝั่ง แสดงว่าผมสามารถรักษาอะไรบางอย่างที่บรรพบุรุษเราทำเอาไว้ เคยมีอยู่ครั้งหนึ่งที่บรรพบุรุษเราบอกว่าอย่าทำเลย ทำแล้วไม่ได้อะไรแล้วก็จะขาดทุน แต่ถามว่าเขาอยากรักษาไหม เขาก็อยาก ผมก็ได้จากตรงนั้นจนวันนี้ ฟาร์มโชคชัยนี้ท่านเป็นผู้บุกเบิกว่าแต่เมื่อครั้งหนึ่งที่มันเงียบหายไป แต่ไอ้ที่มันกลับมาวันนี้จนทำให้เขาได้รับปริญญาเราอยู่ในนั้น นั่นแหละที่เราภูมิใจ

ตอนแรกผมไม่ได้คิดหรอกว่าจะเซฟธุรกิจของผม โดยเหตุผลที่ว่าบรรพบุรุษเราทำไว้ แต่ยังไงก็ตามผมเชื่อว่าผมเป็นคนที่พลิกแพลงสถานการณ์ได้ ผมมองดูแล้วพยายามปะติดปะต่อ เพราะผมจะพยายามทำให้มีสมาธิและรู้จุดยืนตัวเองตลอดเวลา ถึงแม้ผมไปอยู่องค์กรอื่นแล้ว ผมเรียนมาทางนี้ ผมว่าผมสามารถพลิกแพลงทฤษฎีที่ผมเรียนมาเอามาใช้กับธุรกิจอื่นได้ยังไง เราเป็นคนที่ชอบคิดและมีจิตนาการมีความเป็นศิลปินในสายเลือด มันอยู่ที่ว่าเราจะแปลศิลปินไปในสายอะไร แล้วมันยังอยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริงได้ ผมว่านั่นแหละคือจุดกำเนิดของธุรกิจในผม นำความเป็นศิลปินมาใช้กับธุรกิจทำให้ธุรกิจมีสีสันมากขึ้น เป็นจุดเริ่มต้นของธุรกิจใหม่ๆ ของการสร้างสรรค์การคิดที่แตกต่างกันออกไป ไม่จำเป็นต้องใหญ่ อย่างผมใช้คอมพิวเตอร์แมคอินทอสตลอดไม่เคยใช้พีซี สตีฟจ็อป เป็นคนที่ผมพอใจมาก อาจจะสู้ Bill Gate ไม่ได้ แต่คอมพิวเตอร์ต้องใช้ง่ายแอปเปิ้ลมันดีกว่าเยอะมันเมคเซ้นส์ ส่วนแบ่งการตลาดของแอปเปิ้ลอยู่ที่ 10 % ของตลาด แต่เขาก็บอกว่าไม่เป็นไร ซึ่งคนส่วนนั้นคือกลุ่มคนที่ฉลาดที่สุด เพราะคนที่มันฉลาดจริงจะต้องเลือกใช้อะไรที่ใช้ง่าย ถ้ามันวันหนึ่งผมมีธุรกิจหรืออย่างฟาร์มโชคชัยมันเล็กแต่น่าสนใจแล้วอยู่ได้ดีที่สุด ถ้าใหญ่แล้วมีแต่มันก็ไม่สนุก เพราะทำธุรกิจมันต้องสนุก เราก็เคยคิดว่าอยากเป็นศิลปิน แต่ทำอย่างนี้มันสนุกกว่า ท้าทายกว่า เพราะว่ามันยังมีขอบเขต เพราะว่าศิลปินมันอะไรก็ได้

สรุปแนวคิดหรือวิธีคิด

ต้องหาจุดยืนของเราให้ชัดเจนว่าเป็นใคร รู้ศักยภาพของเรา อย่าทำให้คนอื่นรู้จุดอ่อนของเราเพราะฉะนั้นเอาจุดแข็งออกมา อะไรคือฟาร์มโชคชัยเอาออกมาจะทำอะไรก็ตามส่วนใหญ่ แล้วผมจะอยู่ในชุดคาวบอยมันเป็นความแตกต่าง สุดท้ายคือเรื่องความเสี่ยงต้องรู้จักความเสี่ยงของเราให้ชัดเจน อะไรคือความเสี่ยงของเรา ถ้าเราบริการ 3 อย่างนี้ไม่ได้ถ้าคุณมีโอกาสเข้ามาคุณจะไม่ไปไหน ไม่ว่าเราจะวิ่งหาโอกาสก็ดีหรือโอกาสก็ดีมันต้องมีโอกาสก่อน ต้องเฮงก่อนแล้วค่อยเก่ง ความเก่งของเราก็อยู่ที่ 3 อย่างที่บอกไป เราต้องหาให้เจอ คนเราเก่งมากเก่งน้อยต่างกันออกไป ถ้ามันไม่เฮงก่อน ทำอะไรไม่ได้ มันต้องมีโอกาสมาพอดีถ้าไม่มีโอกาส ถ้าคุณอยู่ในออฟฟิศเฉยๆ คุณก็ไม่มีโอกาส การออกมาพบคนภายนอกมันก็คือโอกาส ถ้ามีโอกาสแล้วเอาความเก่งไปใช้กับโอกาส ถ้าอย่างนั้นวันหนึ่งเราตื่นมาแล้วบอกว่าเราจะเปิดร้านกาแฟ มันไม่ง่ายขนาดนั้น

คติทั้งหมดรวมกันแล้วคือ ทำแบบเด็กแต่คิดเหมือนผู้ใหญ่ แต่อย่าคิดแบบผู้ใหญ่แต่ทำแบบเด็ก การทำแบบเด็กแต่คิดเหมือนผู้ใหญ่คือการมีแนวคิดที่ creat ต้องทำให้มันเกิดผลด้วยนี่คือการทำแบบผู้ใหญ่ ส่วนการคิดแบบผู้ใหญ่แต่ทำแบบเด็กก็คือช่วงฟองสบู่แตก นี่แหละความมั่งคั่งมาก่อน ภาพลักษณ์มาก่อนผมว่ามันน่าเบื่อ ทำอะไรไม่มีขั้นตอน ทำบนหน้าตาของตัวเอง ก่อนจะทำอะไรก็ให้พนักงานไปทำ บอกว่าคุณไปทำน่ะ ศักยภาพพนักงานอาจจะไม่ได้ ก็ได้ทำแบบตะบี้ตะบัน ธุรกิจมันก็ล้มหายตายจากไป ทำแบบเด็กไม่ได้ดูศักยภาพของตัวเองทำเพราะอยากทำ ทำเพราะได้หน้าตาในวงสังคม ไม่ได้ดู position ไม่ได้ดูความเสี่ยงอะไรเลย ไอ้นั้นคือสิ่งที่ผมไม่อยากให้เกิดขึ้นในชีวิต ผมอยากเป็นเด็กตลอดชีวิตแต่ทำแบบผู้ใหญ่ผมทำอะไรไม่ต้องใหญ่หรอกแต่มันต้องแปลก มันต้องสนุกมันต้องได้ทั้งกล่องและได้ทั้งเงินด้วยกัน ก็ฝากไว้ด้วยแล้วกัน